İçindekiler
- Gaz Maskesi Filtresi Nedir?
- Gaz Maskesi Filtre Kodları Neden Önemlidir?
- A, B, E, K, AX ve P Filtre Kodları Ne Anlama Gelir?
- ABEK Filtre Nedir?
- ABEK1 ve ABEK2 Arasındaki Fark Nedir?
- P1, P2 ve P3 Filtre Arasındaki Fark Nedir?
- ABEKP3 Ne Anlama Gelir?
- Gaz Maskesi Filtrelerindeki Renkler Ne Anlama Gelir?
- Gaz Maskesi Filtresi Nasıl Seçilir?
- Sıkça Sorulan Sorular
Gaz Maskesi Filtresi Nedir?
Gaz maskesi filtresi, ortam havasındaki belirli gazları, buharları veya partikülleri filtreleyerek kullanıcının solunum sistemine ulaşmalarını azaltmak amacıyla kullanılan solunum koruma ekipmanının bir parçasıdır.
Filtreler temel olarak üç grupta değerlendirilebilir:
- Gaz ve buhar filtreleri
- Partikül filtreleri
- Kombine filtreler
Gaz filtreleri belirli gaz ve buhar grupları için tasarlanırken, partikül filtreleri toz, duman ve aerosol gibi havada asılı parçacıklara karşı kullanılır. Kombine filtreler ise uygun sınıflandırmaya sahip olmaları durumunda hem gaz/buhar hem de partikül risklerine karşı koruma sağlamak üzere geliştirilmiştir.
Gaz Maskesi Filtre Kodları Neden Önemlidir?
Bir filtrenin fiziksel olarak maskeye takılabilmesi, çalışma ortamındaki tehlikeye karşı uygun olduğu anlamına gelmez.
Örneğin organik solvent buharlarına karşı kullanılan bir A tipi filtre, amonyak bulunan bir ortam için tek başına doğru seçim olmayabilir. Benzer şekilde yalnızca P3 partikül filtresi, gaz ve buharların bulunduğu bir çalışma ortamında gaz koruması sağlamaz.
Bu nedenle filtrenin üzerindeki kodlar, seçim sürecinin temel parçalarından biridir.
A, B, E, K, AX ve P Filtre Kodları Ne Anlama Gelir?
Avrupa'da kullanılan filtre sınıflandırmasında gaz ve buhar filtreleri farklı harf ve renklerle tanımlanır.
| Filtre Kodu | Renk | Genel Kullanım Alanı |
|---|---|---|
| A | Kahverengi | Kaynama noktası 65°C'nin üzerinde olan organik gaz ve buharlar |
| B | Gri | Belirli inorganik gaz ve buharlar |
| E | Sarı | Asit gazları ve buharları |
| K | Yeşil | Amonyak ve organik amonyak türevleri |
| AX | Kahverengi | Kaynama noktası 65°C ve altında olan belirli organik bileşiklerin gaz ve buharları |
| P | Beyaz | Toz, duman ve aerosol gibi partiküller |
A Filtre Nedir?
A tipi filtreler, kaynama noktası 65°C'nin üzerinde olan belirli organik bileşiklerin gaz ve buharlarına karşı kullanılmak üzere tasarlanır. Boya, yapıştırıcı veya solvent kullanılan bazı uygulamalarda karşılaşılan organik buharlar bu gruba girebilir.
Ancak yalnızca maddenin “solvent” olarak tanımlanması filtre seçimi için yeterli değildir. Kimyasalın güvenlik bilgi formu ve filtre üreticisinin uygunluk bilgileri kontrol edilmelidir.
B Filtre Nedir?
B tipi filtreler klor, hidrojen sülfür ve hidrojen siyanür gibi belirli inorganik gaz ve buharlara yönelik filtre grubudur. Karbonmonoksit bu genel B sınıfının dışında değerlendirilir ve özel filtre gerektirir.
E Filtre Nedir?
E tipi filtreler sülfür dioksit ve hidrojen klorür gibi asit gazları ve buharlarına karşı kullanılan filtreleri tanımlar.
K Filtre Nedir?
K tipi filtreler amonyak ve belirli organik amonyak türevlerine karşı kullanılmak üzere geliştirilmiştir.
AX Filtre Nedir?
AX filtreler, kaynama noktası düşük olan belirli organik bileşiklerin gaz ve buharları için kullanılan özel filtrelerdir. Bu filtrelerde kullanım koşulları standart A filtrelerinden farklı olabileceğinden üreticinin belirlediği maksimum kullanım süresi ve kullanım şartları özellikle dikkate alınmalıdır.
ABEK Filtre Nedir?
ABEK, birden fazla gaz ve buhar grubuna karşı koruma sağlayan çoklu gaz filtresini ifade eder.
Bir ABEK filtre;
- A sınıfındaki organik gaz ve buharlara,
- B sınıfındaki inorganik gaz ve buharlara,
- E sınıfındaki asit gazlarına,
- K sınıfındaki amonyak ve ilgili türevlere
karşı kullanılmak üzere tasarlanmış olabilir.
Bu nedenle ABEK filtreler farklı kimyasal risklerin birlikte bulunduğu endüstriyel uygulamalarda değerlendirilebilir. Ancak “ABEK” ibaresi filtrenin her türlü gaza karşı koruma sağladığı anlamına gelmez.
ABEK1 ve ABEK2 Arasındaki Fark Nedir?
A, B, E ve K filtrelerinin yanında görülen rakamlar gaz filtresinin kapasite sınıfını ifade eder.
Genel sınıflandırmada:
- Sınıf 1: düşük kapasite,
- Sınıf 2: orta kapasite,
- Sınıf 3: yüksek kapasite
olarak değerlendirilir.
Dolayısıyla ABEK2, ABEK1'e göre daha yüksek gaz tutma kapasitesine sahip sınıfı ifade eder.
Ancak burada önemli bir ayrım vardır: Daha yüksek sınıf, filtrenin farklı bir kimyasala karşı otomatik olarak uygun olduğu anlamına gelmez. Önce doğru filtre türü, ardından gerekli kapasite sınıfı belirlenmelidir.
P1, P2 ve P3 Filtre Arasındaki Fark Nedir?
P harfi partikül filtrelerini ifade eder. P1, P2 ve P3 arasındaki temel fark filtreleme etkinliğidir.
| Sınıf | Minimum Filtreleme Etkinliği | Genel Seviye |
|---|---|---|
| P1 | %80 | Düşük |
| P2 | %94 | Orta |
| P3 | %99,95 | Yüksek |
P3, bu üç sınıf içerisinde en yüksek partikül filtreleme etkinliğine sahiptir. Ancak P3 filtresinin yüksek partikül performansı, gaz ve buharlara karşı tek başına koruma sağladığı anlamına gelmez.
Çalışma ortamında hem gaz hem de partikül bulunuyorsa uygun bir kombine filtre gerekebilir.
ABEKP3 Ne Anlama Gelir?
ABEKP3 gibi bir kod, filtrenin hem gaz/buhar hem de partikül filtreleme bileşenleri içerdiğini gösterir.
Örneğin A2B2E2K2 P3 kodunda;
- A2: organik gaz ve buharlara yönelik sınıf 2,
- B2: inorganik gaz ve buharlara yönelik sınıf 2,
- E2: asit gazlarına yönelik sınıf 2,
- K2: amonyak ve türevlerine yönelik sınıf 2,
- P3: yüksek etkinlikli partikül filtresi
anlamına gelir.
Berks'in gaz ve toz filtresi ürün grubunda A2B2E2K1, ABEK1 Hg P3, ABEK2 Hg P3 ve farklı P sınıflarında filtre seçenekleri bulunmaktadır.
Gaz Maskesi Filtrelerindeki Renkler Ne Anlama Gelir?
Filtre üzerindeki renk bantları, kullanıcının filtre tipini daha hızlı tanımasına yardımcı olur.
Örneğin ABEK sınıfındaki bir filtrede kahverengi, gri, sarı ve yeşil işaretlemeler birlikte bulunabilir. Partikül koruması da eklenmişse beyaz renk kodu da işaretlemeye dahil edilir.
Renk kodları önemli bir yardımcı olsa da filtre yalnızca renge bakılarak seçilmemelidir. Ürün üzerindeki tam kod, kullanım kılavuzu ve üreticinin uygunluk bilgileri kontrol edilmelidir.
Gaz Maskesi Filtresi Nasıl Seçilir?
Doğru filtre seçimi, ürün kataloğundan rastgele bir filtre seçmek yerine çalışma ortamındaki tehlikenin değerlendirilmesiyle başlamalıdır.
1. Tehlikeli maddeyi belirleyin
Ortamda hangi gaz, buhar, toz veya aerosolün bulunduğu bilinmelidir. Kimyasal kullanılan işlerde ürünün Güvenlik Bilgi Formu (SDS/MSDS) incelenmelidir.
2. Konsantrasyonu değerlendirin
Aynı kimyasal düşük ve yüksek konsantrasyonlarda farklı solunum koruma gereksinimleri oluşturabilir. Filtre sınıfı belirlenirken yalnızca maddenin adı değil, maruziyet seviyesi de dikkate alınmalıdır.
3. Ortamdaki oksijen seviyesini değerlendirin
Filtreli maskeler ortam havasını temizleyerek çalışır; kullanıcıya bağımsız bir oksijen kaynağı sağlamaz. Oksijen yetersizliği bulunan veya atmosfer koşullarının yeterince bilinmediği alanlarda standart filtreli maskenin uygun olduğu varsayılmamalıdır.
4. Maske ve filtre uyumluluğunu kontrol edin
RD40 vidalı bağlantı ile bayonet bağlantılı filtreler aynı bağlantı sistemi değildir. Kullanılacak filtre, ilgili yarım yüz veya tam yüz maskesinin üretici tarafından belirtilen bağlantı sistemiyle uyumlu olmalıdır.
5. Üretici talimatlarını takip edin
Filtrenin kullanım süresi, saklama koşulları, değiştirme kriterleri ve özel sınırlamaları filtre türüne göre değişebilir. Özellikle AX, Hg, CO ve NO gibi özel filtrelerde kullanım sürelerine ilişkin ilave sınırlamalar bulunabilir.
Bu nedenle filtre seçiminde yalnızca ürün adı veya fiyat değil; risk değerlendirmesi, kimyasal özellikleri, filtre kodu, kapasite sınıfı ve maske uyumluluğu birlikte ele alınmalıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
ABEK filtre her gaza karşı korur mu?
Hayır. ABEK kodu A, B, E ve K gruplarındaki belirli gaz ve buharlara karşı koruma sınıflarını ifade eder. Karbonmonoksit, cıva buharı veya bazı özel maddeler farklı filtre sınıfları ve kullanım kuralları gerektirebilir.
ABEK1 ile ABEK2 arasındaki fark nedir?
Temel fark gaz tutma kapasitesidir. Sınıf 1 daha düşük, sınıf 2 ise daha yüksek kapasiteyi ifade eder. Ancak doğru sınıf çalışma ortamındaki kirletici ve konsantrasyona göre belirlenmelidir.
P3 filtre gazdan korur mu?
Tek başına P3 filtresi partiküllere karşı tasarlanmıştır. Gaz veya buhar koruması gerekiyorsa ilgili gaz sınıfını içeren filtre veya kombine filtre seçilmelidir.
A2P3 filtre ne anlama gelir?
A2P3, organik gaz ve buharlara yönelik sınıf 2 kapasiteye sahip A filtresi ile P3 partikül filtresinin bir arada bulunduğu kombine filtre sınıfını ifade eder.
Gaz maskesi filtresi renge göre seçilebilir mi?
Renkler filtre türünü tanımayı kolaylaştırır ancak tek başına seçim kriteri değildir. Tam filtre kodu, kimyasalın türü, konsantrasyonu, üreticinin kullanım talimatları ve maske uyumluluğu kontrol edilmelidir.
Hangi kimyasala hangi filtrenin uygun olduğu nasıl belirlenir?
Öncelikle kullanılan maddenin Güvenlik Bilgi Formu incelenmeli ve çalışma ortamındaki konsantrasyon ile maruziyet koşulları değerlendirilmelidir. Ardından maske ve filtre üreticisinin filtre seçim rehberi kontrol edilmelidir. Özellikle yüksek riskli veya belirsiz atmosferlerde filtre seçimi yetkin iş sağlığı ve güvenliği değerlendirmesine dayanmalıdır.